TBD Bilişim Terimleri Sözlüğü

Bir önceki yazımı yazarken “Cloud Computing” yerine Türkçe ne kullanabilirim diye Google’da bir arama yaptım. Bir forumda kümesel işlemler diye bir karşılık önerilmişti ama başka bir yerde “Bulut Hesaplama” terimini gördüm. Bire bir karşılığı olarak ben de bu sözcük grubunu kullandım. Ancak içime sinmemiş olacak ki bilişim terimleri sözlüğü mutlaka vardır diye bir arama yaptım ve karşıma “TBD Bilişim Terimleri Sözlüğü” çıktı.

Sözlükte ilk olarak cloud computing terimini arattım ancak sonuç çıkmadı. Bunun dışında biraz daha arama yapmak istedim ve aklıma bir anda gelip olması gerektiğini düşündüğüm kelimeleri denedim. Sonuçlar aşağıdaki gibi:

• computer: bilgisayar
• browser: YOK
• hosting: YOK
• DNS: YOK
• clustering: YOK
• hosting: YOK
• DNS: YOK
• domain: 1.etki alanı 2. küme
• clustering: YOK
• cluster: Küme
• web: Örgü
• web service: YOK
• distributed system: dağıtımlı sistem (dağıtık sistem bence daha iyi olurdu)

Kırmızı ile işaretlediklerim beni hayrete düşüren kelimeler. Browserlar (IE, Firefox, Safari olarak da bildiğimiz örgü tarayıcı yazılımları) kadar hayatımıza giren başka bir yazılım yokken browser kelimesinin olmaması belli ki üzerinde çok emek harcanmış ve 1999 yılından beri var olan, 12.000 sözcüğü içeren bu sözlüğe yakışmıyor. Cloud computing olmayabilir, eklenir ama 1999′dan beri browser kelimesinin olması gerekirdi.

Sıradan bir vatandaş olarak örgü (web) sayfası yaptırmak istesem ve bu sözlüğe girip hosting kelimesini arasam ne demek olduğunu öğrenemeyeceğim. İşin ilginç yanı hosting hizmeti diye anılan hizmetin artık çoğu firma tarafından bulundurma hizmeti olarak lanse edilmesi de sözlüğün güncel gelişmelere de iyi reaksiyon vermediğini gösteriyor.

Sözlük sayfasında “SOR” başlıklı bir sekme altında sözlükte bulamadığınız kelimeleri sormanız için kullanabileceğiniz bir form var. E-posta adresinizi ve öğrenmek istediğiniz kelimeleri bir açıklama yazarak gönderebiliyorsunuz. Ben de yukarıda bulamadığım kelimeleri ilettim. Bakalım ne kadar sürede cevap gelecek.

Bilişim ile ilgili bir işim olması dolayısıyla günlük hayatta çok fazla teknik terim kullanmam gerekiyor, aynı sektörde çalışan diğer insanlar gibi. Her ne kadar Türkçe kelime kullanmaya dikkat etsem de çoğu zaman Türkçe maalesef yeterli olamıyor ve İngilizce kelime kullanmak zorunda kalıyorum. Bazen Türkçe karşılığı olsa bile İngilizce’sinin cümle içinde verdiği anlamı veremiyor. Çoğu insanın da aynı zorluğu yaşadığına eminim. Tabii bu insanlara, İngilizce kelime kullanmayı maharet sanan, tercih edilen bir Türkçe karşılığı olmasına rağmen İngilizce’sini kullanmayı bir halt sanan ve bu sayede karşı tarafı etkileyebileceğini düşünen insanları dahil etmiyorum.

TBD’nin yaptığı bu çalışmayı eleştirmiş olmamın nedeni yapılan bu sözlük çalışmasına çok önem ve değer vermem. Her çalışmanın eksik tarafları olacaktır ancak bunların kısa sürede tamamlanması lazım. Bilişim sektörü, diğer sektörlere göre çok hızlı gelişen, ilerleyen bir sektör. Her geçen gün yeni kavramlarla karşılaşıyoruz. Bu sözlük sayfada yazdığına göre en son 2005 yılında yani tam dört sene önce güncellenmiş. Dört sene içinde çok şey değişti, gelişti. Dolayısıyla TBD’ye bu sözlüğün güncel tutulması için birkaç öneride bulunmak istiyorum:

1. Sözlüğün güncel tutulması işini üstlenecek editörlerden oluşacak bir ekip kurulması. Bu ekibin finansmanı için bir sponsorla anlaşılabilir ya da gönüllülük esasına göre bu insanlar çalışabilir.
2. Web 2.0 yaklaşımıyla sözlük sayfalarının yeniden tasarlanması, herkesin sözlüğün oluşturulmasına katkıda bulunulmasının sağlanması. Örneğin herkes kelime önerebilmeli, başkaları tarafından bu kelimeler ile ilgili karşılık girilebilmeli. İnsanlar, kelimeleri ve karşılıklarını notlandırabilmeli ve üzerinde tartışabilmeli. Editörler de nihai olarak üzerinde belli bir süre tartışılmış ve değerlendirmeye alınabilecek kelimeleri son bir değerlendirmeden geçirip sözlüğe alabilirler. Önerdiğim, Wikipedia’ya benzer bir yapı aslında.
3. Belli kelimelerin birden fazla karşılığı olabilir. Bire bir çeviriler her zaman iyi sonuçlar vermiyor. Bu durumda bu karşılıkların halkın onayına sunulması, anketler düzenlenmesi.
4. Çocuklara yönelik animasyon içerikli kelime oyunlarının oluşturulması. Böylece çocuklar daha küçük yaşlarda bu kelimeleri öğrenmeye başlayabilirler.
5. Günün kelimesi, son eklenen kelimeler gibi web sayfalarına ve bloglara eklenebilecek küçük içerik parçaları (widgetlar) geliştirilmeli. Bu sayede web sayfası trafiği artırılabilir.
6. RSS, Web service, REST API gibi özellikler eklenebilir. Yazılım geliştiricilerin sözlük ile ilgili uygulamalar geliştirilmesine olanak sağlanabilir.

İlk etapta aklıma gelenler bunlar. Siz de yorumlarınızla bu listeye ekleme yapmak isterseniz lütfen çekinmeyin, tartışalım.